Rada Unii Europejskiej oficjalnie przyjęła ostateczny tekst rozporządzenia regulującego proces stopniowej rezygnacji z importu surowców energetycznych pochodzących z Federacji Rosyjskiej. Decyzja, podjęta podczas posiedzenia Rady do spraw Ogólnych w dniu 26 stycznia 2026 roku, dotyczy zarówno gazu ziemnego, jak i przygotowań do wstrzymania dostaw ropy naftowej. Nowe ramy prawne są rezultatem intensywnych negocjacji między Radą UE, Parlamentem Europejskim a Komisją Europejską, które zakończyły się w grudniu 2025 roku. Działania te mają na celu zagwarantowanie pełnej niezależności energetycznej Wspólnoty.

„Przyjęcie przez Radę Unii Europejskiej rozporządzenia w tej sprawie potwierdza skuteczność obranej przez nas strategii. Konsekwentnie dążymy do niezależności Unii Europejskiej od rosyjskich surowców i budujemy strategiczną pozycję Polski w regionie. Dzięki partnerstwu ze Stanami Zjednoczonymi możemy stać się bramą północnej Europy dla bezpiecznych dostaw gazu z innych kierunków. Skorzystać mogą na tym kraje naszego regionu, także Ukraina” – mówi Minister Energii Miłosz Motyka.

Rozporządzenie wejdzie w życie w dniu następującym po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE, przy czym pierwsze ograniczenia importowe zaczną obowiązywać jeszcze w bieżącym roku. Dostawy będą mogły być kontynuowane wyłącznie w oparciu o wcześniej zawarte umowy, w ściśle określonych ramach przejściowych, bez możliwości ich odnawiania. Całkowite zakończenie importu rosyjskiego gazu – zarówno rurociągowego, jak i w formie LNG – nastąpi najpóźniej do listopada 2027 roku.

Polska infrastruktura energetyczna jest przygotowana na te zmiany dzięki zdywersyfikowanemu portfelowi dostaw. System opiera się na surowcu norweskim przesyłanym przez Baltic Pipe (o przepustowości do 10 mld m³ rocznie) oraz Terminalu LNG w Świnoujściu (8,3 mld m³ rocznie). Dodatkowo, od 2028 roku dostępna będzie moc pływającego terminalu FSRU w Gdańsku, szacowana na około 6,1 mld m³. Zdolności te uzupełniają interkonektory na granicach z Niemcami i Litwą.

Jednocześnie Polska umacnia swoją pozycję jako hub energetyczny regionu. Łączne moce eksportowe w kierunku Unii Europejskiej wynoszą około 10 mld m³ rocznie. W odpowiedzi na sytuację geopolityczną i potrzeby Ukrainy, przepustowość w kierunku południowym (Słowacja) została tymczasowo zwiększona do około 5 mld m³ rocznie.

Przyjęty harmonogram zakłada precyzyjne terminy wygaszania kontraktów. Dla umów krótkoterminowych zawartych przed 17 czerwca 2025 r. zakaz importu rosyjskiego LNG wejdzie w życie 25 kwietnia 2026 r., a gazu rurociągowego 17 czerwca 2026 r. W przypadku kontraktów długoterminowych na LNG, graniczna data to 1 stycznia 2027 r., natomiast dla gazu przesyłanego rurociągami – 30 września 2027 r., z opcją przesunięcia do 1 listopada w razie trudności z napełnieniem magazynów.

Dla państw śródlądowych przewidziano specyficzne regulacje, umożliwiające import po wrześniu 2027 r. w ściśle zdefiniowanych przypadkach dotyczących umów długoterminowych, które nie mogą być realizowane w innym miejscu dostawy. Aby zapewnić szczelność systemu, Unia Europejska wprowadza wzmocnione mechanizmy kontroli celnej oraz monitorowania pochodzenia surowca. Nadzór nad egzekwowaniem przepisów będzie sprawować Komisja Europejska we współpracy z Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER), Prokuraturą Europejską (EPPO) oraz Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF). Państwa członkowskie są zobowiązane do przedstawienia krajowych planów dywersyfikacji dostaw do 1 marca 2026 roku.