Przyjęty projekt ustawy o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących (UD382) został opracowany przez Pełnomocnika Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej. Głównym celem nowelizacji jest dostosowanie ram prawnych do specyfiki wieloletnich i złożonych procesów inwestycyjnych w sektorze jądrowym.

Budowa pierwszej polskiej elektrowni jądrowej to przedsięwzięcie o ogromnej skali i złożoności. Dlatego konsekwentnie dostosowujemy przepisy do specyfiki inwestycji jądrowych. Upraszczamy procedury, zwiększamy przewidywalność procesu inwestycyjnego i ułatwiamy współpracę wszystkich podmiotów zaangażowanych w budowę. To również szansa na rozwój krajowych kompetencji, zdobywanie doświadczenia przez polski przemysł i budowanie zaplecza technologicznego dla energetyki jądrowej. Chcemy, aby Polska jak najlepiej wykorzystała gospodarczy i technologiczny potencjał tej inwestycji, a także kolejnych projektów jądrowych, przy zachowaniu najwyższych standardów bezpieczeństwa i jakości – mówi Miłosz Motyka, Minister Energii.

Kluczowe ułatwienia w procesie inwestycyjnym

Projekt przewiduje szereg zmian usprawniających przygotowanie obiektów energetyki jądrowej. Do najważniejszych rozwiązań należą:

• Bezterminowe decyzje lokalizacyjne – zniesienie 10-letniego limitu obowiązywania decyzji o ustaleniu lokalizacji na rzecz czasu nieokreślonego.

• Ujednolicenie prawa do nieruchomości – dostosowanie zasad uzyskiwania użytkowania wieczystego do standardów innych specustaw inwestycyjnych.

• Doprecyzowanie procedur administracyjnych – określenie zasad zmiany decyzji lokalizacyjnych i pozwoleń na prace przygotowawcze oraz nowych zasad doręczania zawiadomień do stron po wydaniu decyzji.

• Bezpieczny dostęp do dokumentacji – nowe zasady udostępniania wrażliwych raportów z analiz bezpieczeństwa oraz dokumentów chronionych prawem autorskim.

• Dokumentacja w języku angielskim – możliwość składania wybranych dokumentów w języku angielskim w postępowaniach przed Prezesem Państwowej Agencji Atomistyki.

Nowelizacja wprowadza rozwiązania, które odpowiadają na konkretne potrzeby inwestycji jądrowych. Bezterminowe decyzje lokalizacyjne, uproszczenie procedur administracyjnych czy jaśniejsze zasady dostępu do dokumentacji technicznej pozwolą sprawniej prowadzić proces inwestycyjny. Ważne jest również objęcie podwykonawców, którzy uczestniczą w budowie pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, ochroną w postaci mechanizmu bezpośredniej zapłaty przez inwestora wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane. Chcemy, aby przepisy wspierały realizację projektów jądrowych na każdym etapie i zapewniały stabilne warunki wszystkim zaangażowanym w ich wykonanie – podkreśla Wojciech Wrochna, Wiceminister Energii i Pełnomocnik Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej.

Ochrona podwykonawców i finansowanie EJ1

Nowelizacja wprowadza mechanizm bezpośredniej odpowiedzialności spółki Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ) za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcom i dalszym podwykonawcom realizującym roboty budowlane przy projekcie EJ1. Dodatkowo, strony umów dotyczących pierwszej elektrowni zyskają możliwość precyzyjnego określania przyczyn odstąpienia od kontraktów, co ma uwzględniać specyficzne ryzyka sektora.

Projekt zakłada również aktualizację harmonogramu finansowania poprzez zmianę rocznych limitów wydatków budżetu państwa, co pozwoli na lepsze dopasowanie przepływów pieniężnych do realnych potrzeb inwestycji w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino.

Perspektywy polskiego programu jądrowego

Zaktualizowany Program polskiej energetyki jądrowej zakłada budowę dwóch obiektów o łącznej mocy do 9 GWe. Pierwsza elektrownia na Pomorzu, składająca się z trzech reaktorów o mocy ok. 3,75 GWe, ma uruchomić pierwszy blok w 2036 roku. Obecnie trwają tam intensywne prace przygotowawcze.

Druga elektrownia jądrowa znajduje się na etapie planowania, a jako preferowane lokalizacje wskazywane są Bełchatów oraz Konin. Harmonogram zakłada wybór partnera technologicznego dla tego projektu w 2027 roku, co ma umożliwić uruchomienie pierwszego bloku około 2040 roku.