Warszawa, 21.09.2026

Zaprojektowane przez zespół WXCA Centrum Xylopolis charakteryzuje się lekką, pawilonową bryłą oraz wykorzystaniem naturalnych surowców. Projekt otrzymał pierwszą nagrodę w konkursie na siedzibę nowej instytucji w Hajnówce za wrażliwość na kontekst przyrodniczy oraz kulturowy regionu. Punktem wyjścia dla formy budynku stał się las, który w tej koncepcji pełni rolę żywego eksponatu.

– Punktem wyjścia dla naszej koncepcji, a zarazem dla zagospodarowania terenu i kształtowania samej formy budynku, była natura - krajobraz i przyroda Puszczy Białowieskiej. Zależało nam na stworzeniu bryły organicznie wkomponowanej w otoczenie. Ta tektoniczna, pawilonowa forma otwiera się na las będący żywym eksponatem – mówi Michał Czerwiński, associate partner WXCA i współautor projektu.

Zdaniem jurorów projekt w przekonujący sposób odpowiada na potrzebę stworzenia architektury kompletnej i zakorzenionej w miejscu.

Wierzymy, że mądra architektura jest praktyką, w której istota budowania konfrontowana jest z realnością miejsca i jego uwarunkowaniami w kontekście czasu – podkreśliło jury konkursowe.

Krajobrazowy park Xylopolis

Koncepcja „Brama do Puszczy” wykracza poza ramy tradycyjnego budynku, obejmując kompleksowe zagospodarowanie otoczenia. Projekt zakłada wyprowadzenie części programu edukacyjnego na zewnątrz – na tarasy, place oraz ścieżki wkomponowane w istniejący ekosystem. Architekci przewidzieli rozwiązania wspierające retencję wody oraz ochronę bioróżnorodności, co ma minimalizować wpływ inwestycji na najcenniejsze fragmenty lasu.

Puszcza nie będzie tylko tłem dla architektury, ale jej najważniejszym kontekstem i współtwórcą. Dlatego zdecydowaliśmy się stworzyć miejsce, które będzie pozwalało stopniowo przechodzić od architektury do krajobrazu - od poznawania drewna jako materiału i technologii, przez kulturę i naukę, aż po bezpośrednie doświadczenie lasu – podkreśla Marta Sękulska-Wrońska, architekt i partner WXCA.

Podstawę konstrukcji stanowi drewno, które jest w projekcie jednocześnie tematem wystawy, głównym materiałem budowlanym i narzędziem architektonicznym. Regularna, modułowa struktura budynku łączy naturalny charakter surowca z precyzją nowoczesnego budownictwa niskoemisyjnego. Wykorzystanie rozległych przeszkleń oraz zielonych dachów ma na celu zatarcie granicy między wnętrzem a otaczającym krajobrazem.

Portret Michała Czerwińskiego, stojącego na tle gładkiej, białej ściany z makietą urbanistyczną. Michał Czerwiński jest współautorem projektu Xylopolis.

Program funkcjonalny i narracja wystawy

Centralnym punktem obiektu będzie interaktywna wystawa wielofunkcyjna, której narracja bazuje na metaforze życia drzewa. Wokół niej rozplanowano przestrzenie o zróżnicowanych funkcjach:

Portret Marty Sękulskiej-Wrońskiej, architekt i partner WXCA. Podkreśla, że Puszcza będzie najważniejszym kontekstem i współtwórcą architektury Centrum Xylopolis.

Plansza architektoniczna przedstawiająca projekt pawilonu Xylopolis wkomponowanego w kompleks leśny. Projekt zakłada wyprowadzenie części programu edukacyjnego na zewnątrz, w otoczenie.

• sale wystaw czasowych i warsztatowych,

• salę konferencyjno-widowiskową,

• mediatekę oraz kawiarnię,

• przestrzenie spotkań i wydarzeń społecznych.

Struktura budynku została zaprojektowana w sposób umożliwiający niezależne działanie poszczególnych modułów. Pozwala to na swobodne kształtowanie programu wystawienniczego oraz elastyczność w zarządzaniu obiektem.

Nowoczesne wnętrze obiektu Xylopolis, dominują drewniane panele i potężne belki. Centralnym punktem obiektu będzie interaktywna wystawa wielofunkcyjna, której narracja bazuje na metaforze życia drzewa.

Plansza architektoniczna prezentująca wizualizację i rzut zagospodarowania terenu pawilonu Xylopolis. Regularna, modułowa struktura budynku łączy naturalny charakter surowca z nowoczesnym budownictwem.

Zależało nam, aby sam budynek mówił o drewnie - nie tylko poprzez program, ale również poprzez konstrukcję. Xylopolis ma być miejscem, w którym można zobaczyć, dotknąć i doświadczyć potencjału drewna, zarówno jako części naturalnego ekosystemu, jak i materiału dla współczesnej architektury – dodaje Michał Czerwiński.

Strategia projektowa i rozwój

Jury konkursowe zwróciło uwagę na właściwe określenie skali inwestycji oraz jej półotwartą strukturę. Modułowy system nie tylko porządkuje obecną funkcjonalność, ale również otwiera drogę do przyszłej rozbudowy Centrum bez naruszania pierwotnej kompozycji architektonicznej. W ocenie ekspertów projekt skutecznie łączy architekturę, krajobraz i program edukacyjny w spójną całość.

Plansza architektoniczna prezentująca wnętrza budynku Xylopolis z centralnie umieszczoną instalacją drzewa. Budynek ma pozwalać na doświadczenie potencjału drewna jako części ekosystemu i materiału dla architektury.

Xylopolis wpisuje się w nurt realizacji WXCA, w których kluczową rolę odgrywa relacja człowieka z naturą. Doświadczenia z projektów takich jak Europejskie Centrum Edukacji Geologicznej w Chęcinach, rewitalizacja Pola Mokotowskiego czy Ogrody Ulricha w Warszawie, zostały przeniesione na grunt Hajnówki. Zespół projektowy tworzyli: Michał Czerwiński, Małgorzata Bonowicz, Andrzej Bulanda, Tomasz Czuban, Anna Dobek-Lenczewska, Gabriela Siljanoska, Mateusz Sokołowski, Michał Sokołowski oraz Szczepan Wroński. Współpracę podjęły firmy TopoScape (architektura krajobrazu), WSP Polska (konsultacje z zakresu konstrukcji) oraz Mukko Studio i Michał Sokołowski (wizualizacje).