Koncepcja urban mining, znana również jako górnictwo miejskie, opiera się na odzyskiwaniu materiałów z istniejącej już tkanki zurbanizowanej. Rozbierane obiekty budowlane stanowią bogate źródło cennych zasobów. Zamiast trafiać na składowiska odpadów, aluminium pozyskiwane z demontażu stolarki otworowej czy fasad może zostać poddane procesowi przetopienia i ponownie wykorzystane w nowych realizacjach. Tę strategię skutecznie wdraża spółka Aluprof, która opiera produkcję swoich systemów na surowcach wtórnych, co pozwala na optymalizację kosztów oraz znaczące obniżenie śladu węglowego.

Nowoczesne podejście do recyklingu

Górnictwo miejskie wykracza poza tradycyjnie pojmowany recykling. Dzięki wdrażaniu nowoczesnych technologii, cyrkularność obejmuje również te etapy życia wyrobów, które dotychczas były marginalizowane, takie jak faza wycofania z eksploatacji („end-of-life”). Jest to fundamentalny element przejścia z modelu gospodarki liniowej na gospodarkę o obiegu zamkniętym („circular economy”). Jak wynika z raportu firmy Deloitte („Od surowca do surowca”), odpady budowlane i rozbiórkowe odpowiadają za niemal 40% wszystkich śmieci generowanych na terenie Unii Europejskiej. Wdrożenie zasad urban mining gruntownie redefiniuje podejście do zarządzania materiałami, wpływając na branżę architektoniczną oraz przemysłową, a jednocześnie podnosząc rynkową konkurencyjność wyrobów. Długofalowe zaangażowanie w promowanie obiegu zamkniętego, szczególnie w obszarze przetwórstwa aluminium, stanowi jeden z filarów działalności Aluprof.

„W procesie inwestycyjnym istotne powinno być to jak budujemy, a przede wszystkim z jakich materiałów korzystamy. Aż 75% całego kiedykolwiek wyprodukowanego aluminium wciąż pozostaje w obiegu, gdyż nie traci swoich właściwości w kolejnych cyklach recyklingu. Można go przetapiać bez końca, zachowując pełną jakość. Produkty Aluprof z odzyskanego surowca spełniają dokładnie te same standardy co te z metalu pierwotnego. To nie tylko element strategii zrównoważonego rozwoju – to kierunek, który coraz wyraźniej definiuje całą branżę” – Aleksandra Baksik, sustainable development manager, Aluprof SA.

Recykling w praktyce

Wymiar praktyczny górnictwa miejskiego doskonale obrazuje proces zaopatrywania w surowce. Komponenty stosowane przez Aluprof do tworzenia zaawansowanych systemów okienno-drzwiowych oraz osłon przeciwsłonecznych są odlewane w zakładach Grupy Kęty. Potencjał produkcyjny tej odlewni czyni z niej jeden z czołowych punktów recyklingu aluminium w kraju. Dane za rok 2025 wskazują, że przetopiono tam aż 36 629 ton złomu aluminiowego – objętość ta pozwoliłaby na wytworzenie około 2,5 miliarda standardowych puszek napojowych.

„Recykling aluminium to dla nas argument biznesowy, nie tylko środowiskowy. Wtórny wytop wymaga zaledwie 5% energii potrzebnej do produkcji metalu pierwotnego. Pozwala na redukcję zużycia wody o 95% i ograniczenie emisji pyłowo-gazowych o 90%. To bezpośrednio przekłada się na koszty i konkurencyjność. Własna odlewnia pozwala Grupie Kęty w pełni wykorzystać ten potencjał i maksymalizować korzyści z rosnącego zapotrzebowania rynku na aluminium z recyklingu” – Maciej Budziński, dyrektor ds. polityki środowiskowej, Grupa Kęty SA.

Kategorie surowców i ich jakość

Surowiec przetwarzany przez Grupę Kęty dzieli się na dwie główne kategorie. Pierwszą stanowi złom typu „post-consumer”, obejmujący materiały z zakończonym cyklem życia, takie jak elementy pochodzące z rozbiórki elewacji czy wymiany okien. Druga grupa to frakcja „pre-consumer”, do której zaliczają się nadwyżki i odpady technologiczne powstające na etapie obróbki i fabrykacji profili. Aby zapewnić najwyższą jakość wtórnego wytopu, przedsiębiorstwo stosuje rygorystyczne procedury selekcji, dopuszczając do produkcji wyłącznie materiał wolny od zanieczyszczeń. Pozyskany w ten sposób surowiec służy do wytwarzania pełnowartościowych wyrobów, co idealnie wpisuje się w założenia zrównoważonego budownictwa. Odpowiadając na oczekiwania rynku, Aluprof wprowadził do swojego portfolio dedykowane linie produktowe, charakteryzujące się jasno określonymi parametrami emisyjnymi oraz wysokim udziałem surowca wtórnego:

• Ultra Low Carbon – wlewki ultra-niskoemisyjne – 1,24 eCo₂/kg profile, w tym 85% aluminium pochodzącego z recyklingu poużytkowego,
• Low Carbon – wlewki niskoemisyjne – 2,9 eCo₂/kg w porównaniu do średniej UE wynoszącej 6,6 eCo₂, w tym 65% aluminium pochodzącego z recyklingu.

Dzięki zastosowaniu produktów z ofert Low Carbon, inwestorzy mogą w znaczącym stopniu zredukować ślad węglowy nowych budynków.

Przyszłość architektury i zrównoważonego budownictwa

W skali globalnej procesowi recyklingu poddawane jest zaledwie 20% odpadów generowanych przez sektor budowlany. W odpowiedzi na to wyzwanie, Aluprof intensyfikuje działania na rzecz optymalizacji produkcji i promocji obiegu zamkniętego, współpracując bezpośrednio z biurami projektowymi. Wyrazistym przykładem implementacji filozofii urban mining jest planowana modernizacja fasady głównej siedziby spółki w Bielsku-Białej. Koncepcja, za którą odpowiada Przemo Łukasik z pracowni Medusa Group, zakłada wykonanie elewacji z profili aluminiowych zrecyklingowanych z nadwyżek produkcyjnych pochodzących z wcześniejszych zleceń. Materiał, który w tradycyjnym modelu stałby się odpadem, zostanie wkomponowany w bryłę budynku, stając się symbolem proekologicznej transformacji sektora.

„Architektura przyszłości musi cechować się odpowiedzialnością i umiarem w korzystaniu z zasobów planety. Wykorzystanie w projekcie profili z odzysku to znak, że jesteśmy gotowi na budownictwo, które nie tylko konsumuje, ale i przetwarza własną historię. Idea urban mining i ponownego wykorzystania materiałów ma wymiar ekologiczny, estetyczny i etyczny. Daje nam, architektom, narzędzia do tworzenia wartościowej przestrzeni w sposób bardziej zrównoważony. Jak zawsze, tak i w tym projekcie, nie wszystko zależy od architekta. Potrzeba inwestora, który rozumie nie tylko trendy, ale korzyści, jakie może przynieść takie działanie naszej wspólnej planecie” – Przemo Łukasik, Medusa Group.

Realizacja w Bielsku-Białej to reprezentatywny przykład zastosowania założeń górnictwa miejskiego w nowoczesnym projektowaniu. Inicjatywa ta udowadnia, że aglomeracje mogą ewoluować z obszarów generujących odpady w cenne źródła surowców budowlanych. Działania te wpisują się w szerszą strategię Aluprof SA – jednego z czołowych europejskich dostawców systemów aluminiowych, w tym fasad, stolarki otworowej oraz osłon przeciwsłonecznych. Profil działalności przedsiębiorstwa łączy dostarczanie zaawansowanych technicznie i jakościowo rozwiązań architektonicznych z konsekwentną realizacją celów związanych z ochroną środowiska i zrównoważonym rozwojem.