Wyniki badania przeprowadzonego w marcu 2026 roku wśród 500 decydentów IT na kluczowych rynkach europejskich wskazują na istotną zmianę paradygmatu. Po fazie fascynacji samymi możliwościami modeli, biznes wchodzi w etap zarządzania ryzykiem i kontroli nad środowiskiem uruchomieniowym. Według respondentów, open source staje się sposobem na zwiększenie odporności organizacyjnej w obliczu rosnącego znaczenia AI jako infrastruktury krytycznej.

AI jako element krytycznej infrastruktury biznesowej

Przedsiębiorstwa zaczynają traktować sztuczną inteligencję na równi z systemami ERP czy platformami chmurowymi. Zmiana ta wymusza na zarządach analizę nie tylko efektywności modeli, ale także ich pochodzenia i sposobu przetwarzania danych. Pełne uzależnienie od jednego dostawcy (vendor lock-in) jest obecnie postrzegane jako realne zagrożenie operacyjne – uważa tak 69% ankietowanych, którzy upatrują w otwartym oprogramowaniu szansy na dywersyfikację technologiczną.

Po okresie wyścigu o szybkie wdrożenia i dostęp do najbardziej zaawansowanych funkcji rynek AI wchodzi w etap, w którym coraz większe znaczenie mają kwestie kontroli i zarządzania ryzykiem. Firmy analizują już nie tylko możliwości modeli, ale także sposób ich funkcjonowania, lokalizację przetwarzania danych, oraz to czy systemy można poddać niezależnej weryfikacji i sprawować nad nimi nadzór. – mówi Wojciech Furmankiewicz, dyrektor Red Hat ds. technologii i rozwiązań w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Kontrola nad danymi i zgodność regulacyjna

Dla 77% respondentów kluczową wartością otwartych rozwiązań jest możliwość ich precyzyjnego dostosowania do lokalnych wymogów prawnych oraz specyficznych reguł bezpieczeństwa danej branży. Standardowe, zamknięte modele oferowane przez globalnych graczy często nie zapewniają wystarczającej widoczności procesów decyzyjnych, co utrudnia spełnianie restrykcyjnych norm audytowych.

Z perspektywy budowania zaufania do technologii, kluczowe są następujące aspekty open source:

• 79% – większa transparentność i łatwiejsza audytowalność systemów;

• 77% – lepsze dopasowanie do specyficznych wymagań biznesowych;

• 75% – pełna kontrola nad miejscem uruchamiania modeli (chmura vs on-premise);

• 69% – ograniczenie ryzyka uzależnienia od jednego dostawcy.

Zmiana podejścia do wykorzystania open source w kontekście AI wynika również z rosnącej świadomości jej strategicznego znaczenia. Zarządy przedsiębiorstw coraz częściej zakładają, że sztuczna inteligencja stanie się elementem krytycznej infrastruktury biznesowej, podobnie jak wcześniej systemy ERP, platformy chmurowe czy narzędzia cyberbezpieczeństwa. W takiej sytuacji pełne uzależnienie od jednego dostawcy zaczyna być postrzegane jako ryzyko operacyjne i biznesowe. Open source staje się więc nie tyle alternatywą techniczną, ile sposobem budowania większej odporności organizacyjnej. – dodaje Wojciech Furmankiewicz.

Regulacje jako wsparcie dla otwartości

Badanie ujawniło również silne poparcie dla proaktywnej polityki państwa w zakresie technologii. Aż 77% respondentów oczekuje, że regulacje publiczne będą aktywnie promować zasady open source, takie jak otwarte licencjonowanie i przejrzystość algorytmów. Tylko 4% badanych wyraziło sprzeciw wobec takiego podejścia, co sugeruje, że rynek postrzega jasne ramy prawne jako fundament bezpieczeństwa inwestycyjnego.

Większa kontrola to także większa odpowiedzialność

Eksperci podkreślają jednak, że samo wdrożenie rozwiązań open source nie eliminuje automatycznie wszystkich wyzwań. Korzystanie z otwartych modeli nakłada na przedsiębiorstwa obowiązek zapewnienia odpowiedniego nadzoru, wysokich standardów bezpieczeństwa oraz posiadania wewnętrznych kompetencji niezbędnych do zarządzania tymi systemami. Kierunek zmian jest jednak wyraźny: firmy chcą większej kontroli nad AI, nawet kosztem przejęcia większej odpowiedzialności.

Red Hat AI Survey 2026 zostało zrealizowane przez Censuswide na rynkach Wielkiej Brytanii, Holandii, Francji, Niemiec oraz Włoch. Każdy z krajów reprezentowała grupa 100 osób odpowiedzialnych za strategię IT, co pozwoliło na uzyskanie reprezentatywnego obrazu nastrojów w europejskim sektorze przedsiębiorstw.