Porozumienie zostało zawarte w obecności polskiego Ministra Energii Miłosza Motyki oraz Ministra Energii Litwy Lukasa Savickasa. Podpisana umowa CPA (Connection Point Agreement) reguluje podział odpowiedzialności między operatorami oraz szczegóły techniczne punktu styku sieci na granicy polsko-litewskiej. Dokument obejmuje:

• prace przygotowawcze, projektowe, budowlane i montażowe w rejonie punktu połączenia,

• zasady współpracy PSE i Litgrid oraz ich wykonawców,

• organizację i kolejność realizacji poszczególnych etapów przedsięwzięcia,

• szczegóły techniczne dotyczące m.in. sposobu zapewnienia kompatybilności obu systemów kablowych oraz procedury testów pomontażowych.

Bezpieczeństwo energetyczne regionu budujemy poprzez konkretne inwestycje i silną współpracę. Harmony Link jest tego bardzo dobrym przykładem - łączy potencjał Polski i Litwy, zwiększa nasze możliwości wymiany energii i wzmacnia bezpieczeństwo systemów elektroenergetycznych państw bałtyckich. Siła Polski to także siła naszych partnerstw w regionie. Dlatego rozwijamy infrastrukturę, która daje nam większe możliwości działania, wzajemnego wsparcia i reagowania na zagrożenia. Podpisana dziś umowa jest kolejnym krokiem w realizacji strategicznej inwestycji, która wzmacnia cały układ energetyczny regionu – podkreślił Minister Energii Miłosz Motyka.

Techniczne parametry i zakres inwestycji

Harmony Link to drugie, obok istniejącego LitPol Link (linia napowietrzna 400 kV Ełk Bis-Alytus), połączenie międzysystemowe Polski i Litwy. Nowe przedsięwzięcie zakłada budowę dwutorowego połączenia kablowo-napowietrznego o napięciu 220 kV. Projekt jest realizowany przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej z instrumentu „Łącząc Europę” (CEF).

Inwestycja po stronie polskiej obejmuje szereg kluczowych zadań infrastrukturalnych:

Scena przedstawia oficjalną uroczystość podpisania porozumienia w Wilnie.

• budowę nowych stacji elektroenergetycznych Norki oraz Wigry,

• rozbudowę stacji Ełk Bis w Polsce oraz Gižai na Litwie,

• modernizację istniejącej linii 220 kV na odcinku Ostrołęka–Ełk,

• budowę ok. 100 km połączenia kablowego między stacją Wigry, granicą państwa a stacją Gižai.

Musimy codziennie wzmacniać transformację energetyczną poprzez konkretne działania. Harmony Link zapewni większe możliwości dla handlu energią elektryczną z Polską oraz umożliwi bardziej efektywne wykorzystanie rosnącej odnawialnej produkcji energii elektrycznej na Litwie. Dla mieszkańców i przedsiębiorstw oznacza to bardziej niezawodne dostawy energii elektrycznej i lepsze warunki dla konkurencyjnych cen. Umowa ta ustanawia wspólną odpowiedzialność Litwy i Polski za realizację interkonektora. Dlatego priorytetem jest teraz zapewnienie, aby planowane prace przebiegały zgodnie z harmonogramem – powiedział Minister Energii Republiki Litewskiej Lukas Savickas.

Zwiększenie potencjału wymiany handlowej

Docelowa zdolność przesyłowa Harmony Link wyniesie 700 MW. Po uruchomieniu nowej linii, łączna przepustowość na granicy polsko-litewskiej może osiągnąć poziom ok. 1200 MW (zależnie od warunków pracy systemu). Zwiększenie mocy przesyłowych pozwoli na efektywniejszą integrację odnawialnych źródeł energii oraz wzmocni regionalny rynek energii w kontekście pełnej synchronizacji systemów bałtyckich z siecią europejską.

Współpraca w zakresie bezpieczeństwa infrastruktury

Równolegle z umową operatorów, ministrowie Motyka i Savickas podpisali wspólne oświadczenie o wzmocnieniu ochrony infrastruktury krytycznej. Dokument zakłada przejście do praktycznych zdolności wspólnego reagowania, w tym rozwijanie mechanizmów szybkiego kierowania personelu, sprzętu i części zamiennych w razie awarii. Współpraca obejmie cyberbezpieczeństwo, ochronę fizyczną, wspólne ćwiczenia oraz wymianę informacji o zagrożeniach hybrydowych.

Gest symbolizuje wzmocnienie współpracy w obszarze bezpieczeństwa.

– Wzmacniamy dziś nie tylko infrastrukturę, ale również nasze zdolności do wspólnego działania w sytuacji zagrożenia. Polska i Litwa chcą być przygotowane na różne scenariusze - od awarii i ekstremalnych zjawisk pogodowych po zagrożenia hybrydowe. Silna współpraca regionalna oznacza większe bezpieczeństwo dla każdego z nas – mówił Minister Energii Miłosz Motyka.

Zgodnie z przyjętym harmonogramem, połączenie Harmony Link ma zostać oddane do użytku do końca 2030 roku. Strony zapowiedziały również wspólne starania o ukierunkowanie funduszy unijnych nie tylko na projekty transgraniczne, ale i na zwiększenie odporności krajowych sieci przesyłowych.