W Bratysławie odbyło się spotkanie ministrów energii państw Grupy Wyszehradzkiej, w którym uczestniczył również komisarz UE ds. energii Dan Jørgensen. Rozmowy dotyczyły strategicznych wyzwań stojących przed europejskim systemem elektroenergetycznym oraz rozwiązań mających poprawić warunki funkcjonowania przedsiębiorstw energochłonnych.

V4 pokazuje dziś, że potrafimy współpracować wokół konkretnych interesów i wspólnie zabiegać o rozwiązania na poziomie europejskim. Nie chcemy Europy, w której wysokie ceny energii stają się barierą dla rozwoju. Chcemy Europy, która produkuje, inwestuje i skutecznie konkuruje na świecie. I właśnie o taką Europę będziemy wspólnie zabiegać jako Grupa Wyszehradzka – podkreślił w Bratysławie Minister Energii Miłosz Motyka.

Priorytety dla konkurencyjności przemysłu

Kluczowym elementem dyskusji była potrzeba ograniczenia kosztów energii elektrycznej, które bezpośrednio rzutują na konkurencyjność europejskich firm. Polska delegacja zwróciła szczególną uwagę na wpływ systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) na stabilność gospodarczą.

Konieczna jest poważna dyskusja o przyszłości systemu ETS i jego wpływie na konkurencyjność przemysłu. Nie możemy ignorować faktu, że europejskie przedsiębiorstwa konkurują z producentami z państw, w których koszty energii i obciążenia regulacyjne są znacznie niższe – zaznaczył minister Miłosz Motyka.

Podpisana deklaracja V4 obejmuje szereg postulatów, w tym:

Przyjęta deklaracja V4 dotyczy konkurencyjności europejskiego przemysłu.

• Ograniczanie zmienności cen uprawnień do emisji CO₂;

• Większą elastyczność w wykorzystaniu funduszy unijnych dla sektorów energochłonnych;

• Równy dostęp do finansowania dla odnawialnych źródeł energii oraz energetyki jądrowej przy zachowaniu neutralności technologicznej;

• Dywersyfikacja źródeł i tras dostaw oraz rozwój połączeń transgranicznych;

• Uproszczenie regulacji i ograniczenie obciążeń administracyjnych dla biznesu.

Inwestycje w infrastrukturę i bezpieczeństwo

Podczas spotkania minister Motyka podkreślił rolę Polski jako filaru bezpieczeństwa energetycznego w regionie. Wspomniano o kluczowych inwestycjach, takich jak terminal LNG w Świnoujściu, Baltic Pipe oraz planowany terminal FSRU w Gdańsku (wraz z przygotowaniami do drugiej jednostki). Infrastruktura ta ma nie tylko uniezależniać Europę Środkową od dostaw z Rosji, ale także umożliwiać zwiększenie przesyłu paliw w kierunku południowym.

Minister wskazał również na rozwój infrastruktura naftowej i magazynowej, w tym Naftoportu i baz paliw. Kluczowym elementem wzmacniania bezpieczeństwa jest przygotowanie krajowego systemu paliwowego do integracji z rurociągami NATO, co zwiększy logistyczną odporność Sojuszu na jego wschodniej flance.

Nie będzie bezpieczeństwa państw bez bezpieczeństwa energetycznego. Bezpieczeństwo energetyczne to zdywersyfikowane dostawy, niezależność technologiczna i niskie ceny energii, także dla przemysłu – Europa musi być silna tym, co produkuje. Fundamentalne powinno być to, by po 2030 roku energetyka, która jest sercem gospodarki, była przygotowana na wszelkiego rodzaju kryzysy. Tak, aby kryzys w innym rejonie świata już nigdy nie miał takiego wpływu na życie mieszkańców Warszawy, Wrocławia, Pragi, Brukseli czy Budapesztu – zaznaczył Minister Motyka.

Energetyka jądrowa w centrum uwagi

Program wizyty objął również wizytę w elektrowni jądrowej Mochovce, gdzie delegacje zapoznały się z postępami prac przy czwartym bloku. Słowackie doświadczenia w eksploatacji atomu są istotne w kontekście polskich planów budowy pierwszej elektrowni w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino na Pomorzu. Warto zaznaczyć, że Polska i Słowacja współpracują również w ramach Europejskiego Sojuszu Jądrowego.

Grupa pracowników w kaskach ochronnych zmierza ku chłodniom kominowym elektrowni. W ramach spotkania ministrowie odwiedzili słowacką elektrownię jądrową Mochovce.

Powinniśmy stawiać na energetykę jądrową – to gwarancja stabilnych dostaw wtedy, gdy pogodozależne źródła nie pracują. To odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na energię, stąd nasza determinacja, aby stawiać na energetykę jądrową – podkreślał Minister Motyka.

Polski projekt jądrowy zakłada budowę trzech reaktorów AP1000 o łącznej mocy 3,75 GW. Rozpoczęcie prac budowlanych na Pomorzu planowane jest na 2028 rok, a uruchomienie pierwszego bloku ma nastąpić w 2036 roku. Równolegle prowadzone są przygotowania do realizacji drugiej elektrowni jądrowej. Grupa Wyszehradzka planuje dalszą koordynację stanowisk, aby skuteczniej reprezentować interesy regionu na forum Unii Europejskiej.